پژوهش های برنامه و توسعه

پژوهش های برنامه و توسعه

نقش کسری بودجه عملیاتی و سرمایه‌ای در رابطه میان اندازه دولت و اقتصاد زیرزمینی در ایران: کاربردی از رهیافت NARDL

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محمد بوشهری 1
احمدرضا احمدی 2
1 دانشجوی دکتری اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشجوی دکتری اقتصادسنجی، دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
10.22034/pbr.2025.539033.1564
چکیده
در این پژوهش به بررسی و آزمون نقش کسری بودجه عملیاتی و سرمایه‌ای دولت در اثرگذاری نامتقارن اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی پرداخته شده است. بدین منظور ابتدا اندازه نسبی اقتصاد زیرزمینی با استفاده از روش میمیک محاسبه شد که حاکی از میانگین 18/3 درصدی در اقتصاد ایران است. سپس در قالب دو الگو و با استفاده از رهیافت خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی، اثر کسری بودجه عملیاتی و سرمایه‌ای بر رابطه میان اندازه دولت و اقتصاد زیرزمینی در دوره زمانی 1359تا 1400مورد بررسی و آزمون قرار گرفت. نتایج برآوردها در بلندمدت نشان داد که نخست، افزایش میزان کسری بودجه سرمایه‌ای دولت هم اثرگذاری منفی افزایش‌ها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی و هم اثرگذاری مثبت کاهش‌ها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی را تشدید می‌کند. دوم، کسری بودجه عملیاتی رفتار دوگانه‌ای‌ دارد، بدین توضیح که افزایش مقدار کسری بودجه عملیاتی از مقادیر 4/12 درصد به‌هنگام افزایش‌ها در اندازه دولت و 5/47 درصد به‌هنگام کاهش‌ها در اندازه دولت؛ اثرگذاری منفی افزایش‌ها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی را نامطلوب و اثرگذاری مثبت کاهش ها در اندازه دولت بر اقتصاد زیرزمینی را مطلوب می‌نماید. یافته‌های دیگر اینکه باز بودن تجارت و بیکاری به عنوان متغیرهای کنترلی پژوهش حاضر به‌نحو مثبت بر اقتصاد زیرزمینی اثرگذارند.
کلیدواژه‌ها
اقتصاد زیرزمینی
اندازه دولت
اجزای کسری بودجه
میمیک
خودرگرسیونی با وقفه‌های توزیعی غیرخطی
ایران
موضوعات

عنوان مقاله English

The Role of Operational and Capital Budget Deficit in the Relationship Between the Size of Government and Underground Economy in Iran: An Application of the NARDL Approach

نویسندگان English

Mohammad Boushehri 1
Ahmadreza Ahmadi 2
1 Ph.D. Student in Econometrics,, Faculty of Economics, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Ph.D. Student in Econometrics, Faculty of Economics, Allameh Tabatabai University, Tehran, Iran,
چکیده English

This study investigates the role of the government's operational and capital budget deficits in shaping the asymmetric impact of government size on the underground economy in Iran. To this end, the relative size of the underground economy was first estimated using the Multiple Indicators Multiple Causes (MIMIC) method, revealing an average of 18.3 percent of GDP over the study period. Subsequently, two econometric models were developed using the nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL) approach to examine the effects of operational and capital budget deficits on the relationship between government size and the underground economy during the period 1980 to 2021. The long-run estimation results indicate, first, that an increase in the capital budget deficit intensifies both the negative impact of government size expansions and the positive impact of government size contractions on the underground economy. Second, the operational budget deficit exhibits a dual behavior: when the deficit exceeds 4.12 percent during expansions in government size, the previously negative effect on the underground economy becomes unfavorable; conversely, when the deficit exceeds 5.47 percent during contractions in government size, the previously positive effect becomes favorable. These findings suggest that the operational deficit can reverse the direction of impact depending on its magnitude and the nature of fiscal shocks. Additional results show that trade openness and unemployment—used as control variables in the model—have a statistically significant and positive effect on the underground economy.

کلیدواژه‌ها English

Underground economy
government size
budget deficit components
MIMIC
Nonlinear Autoregressive Distributed Lag (NARDL)
Iran
منابع
1.    ابریشمی، حمید، برخورداری، سجاد، و مالی، زهره. (1396). عوامل تعیین‌کننده اندازه دولت با تاکید بر نقش عوامل نهادی- سیاسی و حکومتی: مطالعه موردی کشورهای صادرکننده نفت. مدلسازی اقتصادسنجی، ۲(۴)، ۹-۳۲.
2.    باقری گرمارودی، احمدرضا. (۱۳۷۷). اقتصاد زیرزمینی و آثار آن بر کسری بودجه و سرمایه‌گذاری بخش خصوصی طی سال‌های ۱۳۷۴-۱۳۵۰. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم اقتصادی و سیاسی دانشگاه شهید بهشتی.
3.    پیرایی، خسرو، و رجایی، حسینعلی. (1394). اندازه‌گیری اقتصاد زیرزمینی در ایران و بررسی علل و آثار آن. سیاست‌های راهبردی و کلان، ۳(۹)، ۲۱-۴۲.
4.    جعفری صمیمی، احمد، و اکبری، محسن. (1392). بررسی عوامل موثر بر اقتصاد زیرزمینی در ایران (1388-1357). همایش الکترونیکی ملی چشم انداز اقتصاد ایران. 
5.    جعفری صمیمی، احمد، منتظری شورکچالی، جلال، و گردابی، احمد. (1393). تاثیر نامتقارن کسری بودجه بر رشد اقتصادی ایران: شواهدی از مدل رگرسیون انتقال ملایم (STR). مطالعات اقتصادی کاربردی ایران (مطالعات اقتصادی کاربردی)، 3(12)، 111-128. 
6.    سعدی، محمدرضا، عریانی، بهاره، موسوی، میرحسین، و نعمت پور، معصومه. (1389). تحلیل ارتباط مخارج دولت و رشد اقتصادی در چارچوب مدل رشد بارو. پژوهشنامه اقتصادی، (۳۸)۱۰، ۱۴۵-۱۷۳.
7.    سمیعی‌نسب، مصطفی. (1401). کسری بودجه و نقش تعیین‌کننده آن در تورم. ماهنامه علمی امنیت اقتصادی، ۱۰(۵)، ۵۳-۶۸ .
8.    عرب‌مازار یزدی، علی (۱۳۸۰). اقتصاد سیاه در ایران: اندازه، علل و آثار آن در سه دهه اخیر، مجله برنامه و بودجه، شماره ۶۲ و ۶۳، ۶۰-۳.
9.    فطرس، محمدحسن، و دلایی میلان، علی. (1392). عوامل موثر بر اقتصاد زیرمینی در ایران 1342-1391. اقتصاد مقداری، 10(4)، 91-111. 
10ل    مطلبی، معصومه، علیزاده، محمد، و فرجی دیزجی، سجاد. (1398). برآورد اقتصاد سایه و فرار مالیاتی با‌استفاده‌از متغیرهای انضباط مالی دولت. فصلنامه علمی پژوهشی اقتصاد مقداری، ۱۶(۴)، ۶۹-۱۰۰.
11.    مهرآرا، محسن، و سرخوش، اکبر. (۱۳۸۹). آثار غیرخطی متغیرهای کلان اقتصادی بر رشد اقتصادی با تأکید بر نرخ ارز (مورد ایران). فصلنامه تحقیقات اقتصای، (۴)۴۵، ۲۰۱-۲۲۸.
12.    مولایی، محمد، و عبدیان، مرضیه. (۱۳۹۷). بررسی عوامل موثر بر کسری بودجه ایران در سال‌های ۱۳۹۴-۱۳۶۸. فصلنامه برنامه ریزی و بودجه، ۲۳(۱)، ۵۹-۷۸.
Reference
1.    Abada, F. C., Manasseh, C. O., Nwakoby, I. C., Iroegbu, N. F., Okoh, J. I., Alio, F. C., ... & Asogwa, O. J. (2021). Relationship between unemployment rate and shadow economy in Nigeria: A Tado-Yamamoto approach. International Journal of Financial Research, 12(3), 271-283. 
2.    Abbasinejad, H., & Gudarzi Farahani, Y. (2014). Estimating the Degree of Integration in CPI with ARFIMA-FIGARCH Model: Case study of Iran. Economics Research, 14(52), 26-1.
3.    Abrishami, H., Barkhordari, S., & Mali, Z. (2017). Determinants of Government Size in Oil Exporting Countries With Emphasis on Institutional-Political and Governance Factors: Case Study of OPEC Countries. Journal of Econometric Modelling, 2(4), 9-32.
4.    Ahmad, W., & Hussain, B. (2023). Fiscal Policy Effects on Shadow Economy: Empirical Evidence from Developing Countries. Asian Journal of Applied Economics/Applied Economics Journal, 30(2), 1-22.
5.    Ahmadi, M., Mahmodzadeh, M., & Ghavidel dostkoei, S. (2022). The effect of some components of government expenditure on the economic growth Iran. Journal of Econometric Modelling, 7(2), 43-66. doi: 10.22075/jem.2022.27173.1726
6.    Barbosa, E., Pereira, S., & Brandão, E. (2013). The shadow economy in Portugal: An analysis using the MIMIC model. School of Economics and Management Working Papers, 1-46.
7.    Baklouti, N., & Boujelbene, Y. (2020). Shadow economy, corruption, and economic growth: An empirical analysis. The Review of Black Political Economy, 47(3), 276-294. 
8.    Bernheim, B. D. (1987). Ricardian equivalence: An evaluation of theory and evidence. NBER macroeconomics annual, 2, 263-304. 
9.    Buehn, A., Karmann, A., & Schneider, F. (2009). Shadow economy and do-it-yourself activities: the German case. Journal of Institutional and Theoretical Economics (JITE)/Zeitschrift für die gesamte Staatswissenschaft, 701-722.
10.    Dell'Anno, R. (2007). The shadow economy in Portugal: An analysis with the MIMIC approach. Journal of Applied Economics, 10(2), 253-277. 
11.    Docquier, F., Müller, T., & Naval, J. (2017). Informality and long‐run growth. The Scandinavian Journal of Economics, 119(4), 1040-1085.
12.    Dreher, A., & Schneider, F. (2010). Corruption and the shadow economy: an empirical analysis. Public Choice, 144, 215-238.
13.    Eisner, R. (1989). Budget deficits: rhetoric and reality. Journal of economic perspectives, 3(2), 73-93.
14.    Ewing, B. T., Payne, J. E., Thompson, M. A., & Al‐Zoubi, O. M. (2006). Government expenditures and revenues: Evidence from asymmetric modeling. Southern Economic Journal, 73(1), 190-200.
15.    Ezzat, A. S. M. A. A., & Hosni, R. A. N. A. (2019). Budget Deficit Volatility, Institutional Quality and Macroeconomic Performance. International Journal of Euro-Mediterranean Studies, 12(2), 21-40.
16.    Fakher, H. A. (2016). The empirical relationship between fiscal deficits and inflation (Case study: Selected Asian economies). Iranian Economic Review, 20(4), 551-579.
17.    Frey, B. S., & Weck, H. (1981). Bureaucracy and the Shadow Economy: A Macro-Approach.
18.    Friedman, E., Johnson, S., Kaufmann, D., & Zoido-Lobaton, P. (2000). Dodging the grabbing hand: the determinants of unofficial activity in 69 countries. Journal of public economics, 76(3), 459-493.
19.    Ghiasvand, A., & Bazdar, P. (2023). Non-Linear ARDL Model of Price Index Dynamics of Transportation Sector. Road, 31(116), 65-82. doi: 10.22034/road.2023.377591.2124
20.    Huynh, C. M., & Nguyen, T. L. (2020). Fiscal policy and shadow economy in Asian developing countries: does corruption matter?. Empirical Economics, 59(4), 1745-1761.
21.    Jafari samimi, A., Montazeri Shoorekchali, J., & Gerdabi, A. (2015). The Asymmetric Impact of Government Budget Deficits on Economic Growth in Iran: Application of Smooth Transition Regression (STR) Model. Journal of Applied Economics Studies in Iran, 3(12), 111-128.
22.    Kar, S., & Marjit, S. (2001). Informal sector in general equilibrium: Welfare effects of trade policy reforms. International Review of Economics and Finance, 10(3), 289–300. https://doi.org/10.1016/S1059-0560(01)00088-0
23.    Karimi Petanlar, S., & Karimi, J. (2023). Identifying the most important factors affecting tax evasion in Iran's economy and investigating how they affect over time. Journal of Econometric Modelling, 7(4), 93-117. doi: 10.22075/jem.2023.29553.1801
24.    Keshtkaran, S., Piraee, K., Ebrahimi, M., & Haghighat, A. (2019). Response of Government Revenue and Spending to Budgetary Disequilibrium in Iran. QJER, 19(4), 29-50.
25.    Khan, S., & Rehman, M. Z. (2022). Macroeconomic fundamentals, institutional quality and shadow economy in OIC and non-OIC countries. Journal of Economic Studies, 49(8), 1566-1584. 
26.    Koochaki, E., & Jalaee Esfand Abadi, S. A. M. (2019). The Impact of Armey Curve on Kuznets Environmental Curve in Iran. Journal of Environmental and Natural Resource Economics, 3(4), 47-72. doi: 10.22054/eenr.2019.12469
27.    Marjit, S., & Acharrya, R. (2003). International trade, wage inequality and the developing economy-A general equilibrium approach. Physica-Springer Vergas. http://dx.doi.org/10.1007/978-3-642-57422-1
28.    Mavodyo, E. (2020). A revival of budget deficit and economic growth (No. 04/2020). EERI Research Paper Series.
29.    Medina, L., & Schneider, M. F. (2018). Shadow economies around the world: what did we learn over the last 20 years?. International Monetary Fund. 
30.    Medina, L., Jonelis, M. A. W., & Cangul, M. (2017). The informal economy in Sub-Saharan Africa: Size and determinants. International Monetary Fund.
31.    Mehmood, R., & Sadiq, S. (2010). The relationship between government expenditure and poverty: A cointegration analysis. Romanian Journal of Fiscal Policy (RJFP), 1(1), 29-37.
32.    Moghadasi, M., Pourfaraj, A., Jafari Samimi, A., & Falahi, M. A. (2023). The Impact of Intergenerational Loss of Current Budget Operating Balance Deficit on Iran's Economic Growth. Quarterly Journal of Applied Theories of Economics, 10(2), 1-30. doi: 10.22034/ecoj.2023.54958.3150
33.    Mohseni Zonuzi, J., S Hashemi Pourvaladi, M., & Faraji, N. (2011). The relationship between budget deficit and inflation in Iran. Iranian Economic Review, 15(28), 117-133.
34.    Mowlaei M, Abdian M. (2018). Determinants of Government’s Budget Deficit in Iran: 1989-2015.  JPBUD. 23(1), 59-78.
35.    Nchor, D., & Adamec, V. (2015). Unofficial economy estimation by the MIMIC model: The case of Kenya, Namibia, Ghana and Nigeria. Acta Universitatis Agriculturae et Silviculturae Mendelianae Brunensis, 63(6), 2043-2049.
36.    Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of applied econometrics, 16(3), 289-326. 
37.    Pham, T. H. H. (2022). Shadow economy and poverty: what causes what?. The Journal of Economic Inequality, 20(4), 861-891.
38.    Piraee, K. and Rajaee, H. (2015). Estimate Size of Underground Economy in Iran and Investigation Causes and Effects. Quarterly Journal of The Macro and Strategic Policies, 3(Vol 3- No9), 21-42.
39.    Rezazadeh, A., & Moridian, A. (2023). Financial inclusion and economic growth in MENA countries: the role of the shadow economy. Economic Growth and Development Research, 13(53), 76-53.
40.    Sabr, S. G., Ahmed, Y. A., & Khan, T. N. M. (2021). Government Budget Deficit and Economic Growth: Evidence from Iraq 1980-2018. Arab Journal of Administration, 41(1).
41.    Sazvar, M., & Nasrollahi, Z. (2022). Effect of Military Expenses on Shadow Economy in Iran. Quarterly Journal of Quantitative Economics, 19(3), 33-61. doi: 10.22055/jqe.2021.30345.2125
42.    Shin, Y., Yu, B., & Greenwood-Nimmo, M. (2014). Modelling asymmetric cointegration and dynamic multipliers in a nonlinear ARDL framework. Festschrift in honor of Peter Schmidt: Econometric methods and applications, 281-314.
43.    Sill, K. (2005). Do budget deficits cause inflation. Business Review, 31(3), 26-33.
44.    Smith, J. D. (1983). Market motives in the informal economy. Studies in Contemporary Economics, 161.
45.    Tran, T. P. K., Tran, N. P., Nguyen, P. V., & Vo, D. H. (2024). Government expenditure–shadow economy nexus: the role of fiscal deficit. International Journal of Emerging Markets, 19(2), 322-338. 
46.    Trebicka, B. (2014). MIMIC model: A tool to estimate the shadow economy. Academic Journal of Interdisciplinary Studies, 3(6), 295-300. 
47.    Vo, D. H., Tran, N. P., Tran, T. P. K., Le, Q. T. T., & Nguyen, P. V. (2023). Government expenditure, budget deficit and shadow economy. Journal of Economic Policy Reform, 26(4), 442–460. https://doi.org/10.1080/17487870.2023.2268250
48.    Wang, D. H. M., Lin, J. Y., & Yu, T. H. K. (2006). A MIMIC approach to modeling the underground economy in Taiwan. Physica A: Statistical Mechanics and its Applications, 371(2), 536-542. 
49.    Williams, C. C. (2014). Out of the shadows: a classification of economies by the size and character of their informal sector. Work, employment and society, 28(5), 735-753.
50.    Wiseman, T. (2013). US shadow economies: a state-level study. Constitutional Political Economy, 24, 310-335. 
51.    Zaroki, S., Nasrnejad Nesheli, S., Norozi, M., & Khosheh Gol Garusi, M. (2024). Analysis of the Effect of Government Budget Imbalance on Economic Welfare in Iran. Journal of Applied Economics Studies in Iran, 12(48), 73-105. doi: 10.22084/aes.2023.28078.3607